Chúng ta làm phim: trước khi làm phim là học về lối sống

Giữa thời điểm phong trào làm phim ngắn trong cả nước ngày càng nở rộ, Chúng ta làm phim – dự án do Trung tâm hỗ trợ phát triển tài năng điện ảnh (TPD) thuộc Hội điện ảnh VN thực hiện, được sự tài trợ chính của quỹ Ford, là một trong những hoạt động văn hóa độc đáo thu hút đông đảo học sinh sinh viên của những trường học không chuyên về điện ảnh. Kể từ giai đoạn thử nghiệm hồi đầu năm 2008 và chính thức bắt đầu từ năm 2009, dự án đã đào tạo được gần 500 học viên, lứa tuổi từ 12-22, cho ra đời hơn 100 phim tài liệu và 30 phim truyện ngắn. Nhưng câu chuyện về lớp học đặc biệt giữa lòng thủ đô này không chỉ dừng lại ở chuyện làm phim khi…

Một giai đoạn mới đầy chông gai đang bắt đầu…
Ban đầu dự án được sự tài trợ chính của quỹ Ford và nhiều tổ chức phi chính phủ khác với mong muốn phổ cập bộ môn điện ảnh cho thanh hiếu niên và phát triển dòng phim độc lập tại Việt Nam. Nhưng hai năm trở lại đây, dư chấn của khủng hoảng kinh tế toàn cầu đã khiến nguồn kinh phí hoạt động của dự án Chúng ta làm phim dần dần bị thu hẹp và dự kiến đến cuối năm 2012, nguồn tài trợ này sẽ hết. Chính vì vậy trung tâm TPD nói chung và dự án CLTP nói riêng cần một phương thức hoạt động mới. Sau 22 lớp học phim tài liệu và 5 lớp học phim truyện hoàn toàn không thu phí, dự án đang có những bước chuẩn bị để thay đổi về phương pháp tuyển sinh và giảng dạy. Điều này đã được đạo diễn Bùi Thạc Chuyên – phó giám đốc trung tâm TPD chia sẻ với toàn thể học viên trong buổi lễ kỷ niệm 2 năm dự án – trao giải Búp sen vàng hồi tháng 6 vừa rồi.

Thông tin về giai đoạn mới nhiều chông gai này đã được học viên và cán bộ trung đón nhận một cách rất tự nhiên và thể hiện ngay sự thích nghi nhanh chóng ở những thay đổi đáng kể ở cách dạy và học. Ở giai đoạn mới của dự án, số lượng học viên mỗi lớp học từ 15-20 học viên, tùy thuộc kết quả tuyển chọn mỗi của một đợt tuyển sinh. Kết quả này dựa trên sự sàng lọc thí sinh tham gia dự thi đúng với mục đích đào tạo của dự án: tự nguyện thi nhưng có cam kết khi vào học. Tất cả các lớp học kết thúc đều có phim nghiệm thu, nhiều phim trong số đó có chất lượng tốt. Những bộ phim tốt nghiệp của các em không những đạt giải cao ở lễ tổng kết Búp sen vàng mỗi năm mà còn tham dự các cuộc thi ngoài khuôn khổ dự án. Gần đây nhất, phim tài liệu Thợ hồ của Hồ Văn Hòa, Đất – Nguyễn Anh Thư, phim truyện Cá Chuối – Đỗ Quốc Trung, Những đứa trẻ – Bùi Thị Hà đã được chọn vào tham dự LHP trực tuyến Yxineff.

Điều đáng ghi nhận ở những bộ phim mới là ngoài những đề tài gần gũi quen thuộc như gia đình, bạn bè, các em đã tìm được những nhân vật với nhiều ngành nghề khác nhau, nhiều đề tài về môi trường, phát triển bền vững cũng được khai thác, giúp các em có thêm kiến thức về xã hội, làm phong phú thêm bộ phim của mình.

Với mô hình lớp học phim tài liệu được tổ chức với 08 buổi giảng dạy thực hành + lý thuyết, 02 buổi hướng dẫn dựng phim, 01 buổi chiếu phim tổng kết có sự góp ý và nhận xét của giảng viên đã giúp các em chỉ ra được những thiếu sót của phim mình cũng như phim của các bạn cùng lớp. Từ đó, học viên đã rút kinh nghiệm, tiếp tục chủ động liên lạc với giảng viên, chỉnh sửa, bổ sung, hoàn thiện phim tốt nghiệp đồng thời rút kinh nghiệm cho những phim sau. Đối với lớp học phim truyện ở giai đoạn này Trung tâm TPD cũng thay đổi cách giảng dạy. Học viên được học 5 buổi lý thuyết + thực hành tại lớp học còn lại 3 buổi học trực tiếp tại hiện trường làm phim. Mỗi học viên sẽ đưa ra ý tưởng của mình, sau khi được nhận xét từ giáo viên, và cùng nhau thảo luận, những ý tưởng tốt sẽ được chọn. Điều này đã góp phần nâng cao tính chủ động và tinh thần thi đua học tập của các em.

Những thành quả thu được đáng khích lệ
Việc cải cách phương pháp giảng dạy các lớp học, đặc biệt là phim truyện đã giúp cho các em hình dung rất rõ các bước tiến hành một bộ phim. Các em sẽ phân chia công việc đạo diễn, quay phim, sản xuất, phục trang, họa sĩ… để đưa ý tưởng trở thành bộ phim hoàn thiện. Việc tổ chức đoàn làm phim với việc “chuyên môn hóa” thế này ít nhiều đặt các em trước những thử thách về việc làm nhóm, giao tiếp xã hội, tổ chức sự kiện… Đó là những kỹ năng sống không phải người trưởng thành nào cũng có được. Giảng viên của lớp học không đơn thuần là người giảng bài có trình độ chuyên môn về làm phim mà còn cần có phương pháp giảng dạy, am hiểu tâm lí vị thành niên; có phong cách làm phim hiện đại (thông hiểu thể loại phim tài liệu thực tế, lối quay trọn màn…) để giảng dạy cho các lớp học của dự án. Mỗi lớp học còn có Cán bộ dự án, trợ giảng và hỗ trợ về kĩ thuật sẵn sàng giúp đỡ các em thực hiện bộ phim của mình. Đội ngũ trợ giảng khiến cho không khí lớp học tốt hơn bởi các em đã có kinh nghiệm tham gia vào lớp học trước và họ chia sẻ những hiểu biết của mình cho các học viên mới tạo nên tình thần làm phim hăng hái, nhiệt tình. Không có khoảng cách giữa giáo viên theo kiểu “thầy đọc trò chép” mà là sự gần gũi chia sẻ những kinh nghiệm làm phim, những trải nghiệm cuộc sống.

Ngoài ra, do xác định đối tượng chủ yếu tiếp cận dự án là những người trẻ tuổi, nên TPD lựa chọn internet là phương tiện truyền thông chính. Đây là một kênh truyền thông hiệu quả, dễ tạo nên một cộng đồng những người quan tâm, hơn nữa lại cần chi phí không quá lớn. Các hoạt động chính của dự án từ công tác tuyển sinh, chuẩn bị phim bài tập đến những hoạt động ngoại khóa như tổ chức dã ngoại, xem phim, làm clip đều được xây dựng và thường xuyên cập nhật thông tin trên các trang web, blog của dự án như http://www.chungtalamphim.vn; http://www.facebook.com/tpdmovie; http://www.youtube.com/tpdmovie;

Trước những đòi hỏi và thách thức nhiều hơn của giai đoạn mới, nhiều học việc TPD đã có những nỗ lực để làm xong, làm tốt bộ phim của mình, của nhóm mình. TPD không chỉ trở thành địa điểm quen thuộc và không thể thiếu cho các em học sinh, sinh viên đam mê điện ảnh mà còn là nơi các em có thể tự do tiếng nói, quan điểm của cá nhân với điện ảnh và cùng chia sẻ các đề tài làm phim với những bạn yêu thích.
Năm 2010 – 2011, có 06 em học sinh của Dự án Chúng ta làm phim thi vào các trường điện ảnh chuyên nghiệp. Trong đó 04 em học sinh đỗ Trường Đại học Sân Khấu và Điện ảnh Hà Nội, vào các khoa đạo diễn, biên kịch, quay phim. Nhiều em từ những bộ phim thực hiện trong chương trình đã tìm kiếm được cơ hội du học ngành truyền thông ở nước ngoài.

Thông tin của dự án đã xuất hiện trên các trang web, diễn đàn, báo chí dành riêng cho các bạn trẻ như: Zing, 2!, kenh14, Hoa học trò, 2Sao, Sinh viên Việt Nam, báo và tạp chí chuyên ngành như Thế giới điện ảnh, Hà Nội Mới cuối tuần; các trang web của trường học, hay các trang chuyên ngành điện ảnh như: yxine.com, dienanh.net, Ttvnol, phimanh.net…Đây cũng là năm học đánh dấu nhiều sự kiện của dự án đã được đưa tin tại những kênh truyền hình – phát thanh có uy tín như: VTV1 (Điểm hẹn văn hóa); VTV2 (Tác phẩm điện ảnh), VTV6, VCTC2, VOV, VTC…Sự tiếp cận của dự án với học sinh và phụ huynh đã ngày càng trở nên năng động.

Và những thách thức cần đối mặt
Có thể thấy, học viên tham dự lớp học làm phim đang phải đối mặt với những áp lực lớn hơn khi tham gia lớp học. Nhưng đó là yêu cầu cần thiết cho sự rèn luyện để trưởng thành. Trong những dự án như Confetti (cuộc thi làm phim truyện ngắn), 2nd Doc (thi làm phim tài liệu thứ 2, sau phim tốt nghiệp) hay gần đây nhất khi lập đội tham gia cuộc thi phim ngắn 48h, thời gian gấp gáp, khối lượng công việc lớn đã khiến nhiều nhóm có xảy ra những tranh cãi, hiểu lầm. Khi đó, giảng viên, cán bộ dự án chỉ định hướng, tổ chức đối thoại chứ không can thiệp. Chính các em sẽ tự giải quyết những mâu thuẫn nảy sinh trong quá trình làm việc nhóm. Sau những cuộc tranh cãi với tinh thần xây dựng này, khúc mắc đã dần được giải tỏa, ai có khả năng, sở trường ở lĩnh vực nào có điều kiện tiếp tục phát huy ở phim mới, ai hợp làm việc với ai sẽ tập hợp nhóm hoạt động lâu dài.

Đặc thù của việc học làm phim theo nhóm đã khiến các em thu nhận không chỉ là kiến thức phim ảnh mà còn là cách giao tiếp, tính kiên trì, tinh thần trách nhiệm. Nhiều học viên từ TPD đã trưởng thành về mọi mặt: tự tin đứng nói trước đám đông, biết cách thuyết phục người khác làm việc chung với mình…, không chỉ thi đỗ trường điện ảnh mà còn tham gia làm người dẫn chương trình trên đài truyền hình, tự kinh doanh. Cũng đã và đang có thêm một lớp khán giả có ý thức xem phim, hiểu và cảm thụ cái đẹp của bộ môn nghệ thuật điện ảnh. Nhiều em trong số đó đã làm được những bộ phim chân thực, xúc động, thu hút sự quan tâm của gia đình, nhà trường và đông đảo bạn bè cùng trang lứa. Những bộ phim ngắn đã giúp cho các em học sinh từng nhút nhát như Dương Phước Trung, Phan Huyền My, Ngô Hoài Thu…tự tin kể chuyện theo cách riêng của mình. Các bậc phụ huynh tìm thấy ở dự án một tiếng nói tương đồng trong cách thức giáo dục học sinh, và không ít trong số họ hi vọng con cái mình trở thành một người làm điện ảnh chuyên nghiệp trong tương lai. Nhiều người khác thì hài lòng với sự tự tin độc lập của con cái họ sau mỗi khóa học. Những học viên tiêu biểu như Nguyễn Thùy Dương, Nguyễn Diệp Thùy Anh, Nguyễn Trung Kiên, Đỗ Quống Trung… đã tốt nghiệp các khóa học làm phim vẫn gắn bó với TPD ở vai trò trợ giảng, cộng tác viên, đồng hành cùng TPD trong giai đoạn mới của dự án – khi những khóa học không sẽ không hoàn toàn miễn phí!

Không thể phủ nhận thực tế trong thời gian quá đã có một tỷ lệ khá lớn học viên thi tuyển vào TPD với tâm lý học cho vui, thấy khó thì bỏ và kết quả là “giữa dường đứt gánh”. Chính các em này đã và đang lấy mất cơ hội của những bạn khác thực sự mong muốn theo học. Lấy ý kiến từ chính những học viên và phụ huynh, TPD đang xây dựng hai chương trình đào tạo song song. Một mặt vẫn tiếp tục chương trình đào tạo tại TPD, mặt khác thực hiện liên kết với các trường học, triển khai chương trình Chúng ta làm phim trong học đường với các “giảng viên” là chính những CTV đã học tập và trưởng thành từ TPD. Học viên trong giai đoạn mới sẽ phải đóng một mức phí nhất định, đó chính là kinh phí để duy trì lớp học và thực hiện những bộ phim của các em. Với sự cam kết song phương này, hi vọng dự án đào tạo tại TPD không chỉ dừng lại ở câu chuyện làm phim mà còn là một lớp học của niềm đam mê và lối sống hiện đại của những người trẻ.

Hàn Thủy
(Bài đăng trên báo Thế giới điện ảnh, số tháng 12/2011)

"Trung tâm hỗ trợ phát triển tài năng điện ảnh" được thành lập theo quyết định số 236/HĐA do ông Trần Luân

Posted in Press

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Các hoạt động của TPD
Top Clicks
  • None
%d bloggers like this: